De eerste uren na een overlijden zijn de moeilijkste. Tegelijk zijn er praktische stappen die snel gezet moeten worden. Dit overzicht helpt u weten wat prioriteit heeft — in België, Nederland en Luxemburg.
De 5 kernstappen in de eerste 72 uur
1. Schakel een arts in
Alleen een arts kan het overlijden officieel vaststellen. Thuis: bel de huisarts of wachtdienst. In een ziekenhuis of woonzorgcentrum regelt de instelling dit automatisch. De arts maakt een overlijdensattest (BE/LU) of verklaring van overlijden (NL) op — het document dat alle verdere stappen mogelijk maakt.
2. Doe aangifte bij de gemeente
Aangifte van overlijden is wettelijk verplicht. In de praktijk regelt de uitvaartondernemer dit bijna altijd namens de familie. Doet u het zelf, dan gaat u naar het gemeentehuis (BE/LU) of de gemeente van overlijden (NL). Na aangifte ontvangt u de overlijdensakte en een toestemming voor begraving of crematie.
3. Kies een uitvaartondernemer
Een uitvaartondernemer neemt het merendeel van de formaliteiten uit handen: vervoer van het lichaam, opbaring, kistopties, de ceremonie, aangifte bij de gemeente en vergunningen. U bent niet verplicht de eerste begrafenisondernemer die u belt te kiezen — vraag gerust een offerte op bij twee à drie ondernemers.
4. Informeer werkgever, bank en verzekeraar
Binnen de eerste dagen moeten meerdere instanties op de hoogte gebracht worden. Zij hebben allemaal een officieel uittreksel van de overlijdensakte nodig. Breng dit in kaart: werkgever of pensioendienst (voor stopzetting van loon/pensioen), bank (voor deelblokade van rekeningen), verzekeraar (voor opvragen van uitkeringen), ziekenfonds of ziektekostenverzekering, en de notaris voor de nalatenschap.
5. Vraag meteen voldoende overlijdensaktes aan
Elke organisatie wil een origineel, gewaarmerkt uittreksel — geen kopie. Vraag bij de eerste aangifte meteen 8 à 10 uittreksels aan. Het is goedkoper en eenvoudiger dan later bij te bestellen. Kostprijs per uittreksel: gratis tot ca. €20 afhankelijk van het land en de gemeente.
Per land: termijnen en wie wat doet
| Aspect | België | Nederland | Luxemburg |
|---|---|---|---|
| Arts stelt overlijden vast | Huisarts of wachtdienst | Huisarts of gemeentelijk lijkschouwer | Huisarts of spoedarts |
| Termijn aangifte | Zo snel mogelijk (digitaal via eLys) | Vóór de uitvaart, max. 6 werkdagen | In de regel binnen 24 uur |
| Wie doet aangifte? | Begrafenisondernemer (namens familie) | Uitvaartverzorger of nabestaanden | Familie, ondernemer of gemachtigde |
| Termijn begraving/crematie | Enkele dagen na aangifte | Uiterlijk 6e werkdag na overlijden | Tussen 24 en 72 uur na overlijden |
| Overlijdensakte opvragen | Gemeente van overlijden | Gemeente van overlijden (ook online) | Alleen de aangevende commune |
| Aanbevolen aantal aktes | 8–10 uittreksels | 8–10 uittreksels | 8–10 kopieën |
Praktische checklist voor nabestaanden
Gebruik dit als leidraad. Niet alles hoeft in volgorde — de uitvaartondernemer helpt u prioriteiten stellen.
| Taak | Timing |
|---|---|
| Arts laten vaststellen (overlijdensattest) | Onmiddellijk |
| Uitvaartondernemer contacteren | Binnen 24 uur |
| Naaste familie en vrienden informeren | Binnen 24 uur |
| Aangifte overlijden bij gemeente (via ondernemer) | Zo snel mogelijk |
| 8–10 uittreksels overlijdensakte aanvragen | Bij aangifte |
| Werkgever/pensioendienst informeren | Binnen 1–2 dagen |
| Bank informeren (rekeningblokkade) | Binnen 1–2 dagen |
| Verzekeraar(s) informeren | Binnen 1 week |
| Ziekenfonds / ziektekostenverzekering | Binnen 1 week |
| Notaris contacteren voor nalatenschap | Binnen 2 weken |
Veelgestelde vragen
Kan ik zelf aangifte doen zonder uitvaartondernemer?
Ja, in alle drie landen kunt u zelf aangifte doen bij het gemeentehuis of de burgerlijke stand. In de praktijk delegeert bijna iedereen dit aan de uitvaartondernemer, die dit als onderdeel van zijn dienstverlening regelt.
Wat als de overledene geen uitvaartverzekering had?
In België en Luxemburg kan het OCMW respectievelijk het FNS een minimale begrafenis bekostigen voor wie de kosten niet kan dragen. In Nederland voorziet de Bijzondere Bijstand hier in. Vraag hiernaar bij de gemeente als de financiële draagkracht ontbreekt.
Hoeveel kost een begrafenis in de Benelux?
Afhankelijk van het type uitvaart en het land: directe crematie (zonder plechtigheid) kost gemiddeld €2,000–€3,800. Een traditionele begrafenis met plechtigheid loopt van €6,500 in België tot meer dan €11,000 in Nederland. Zie onze uitgebreide kostenvergelijking in het artikel Uitvaartkosten in de Benelux 2026.